101 – Hoe ga je om met het What-the-hell-effect? Het effect dat als je een keer te veel eet je denkt: mijn dag is toch al verpest

Transcript

De hele aflevering om te lezen

Introductie: het what-the-hell-effect0:00

Het is weer tijd voor een nieuwe podcast en dit keer een korte podcast vanuit Spanje waar ik ben om te schrijven aan mijn nieuwe boek. Ik wilde het hebben over een fenomeen wat er heel veel gebeurt bij mensen die aan het afvallen zijn. En vooral gebeurt het als je een keer onverwachts toch echt wat te veel eet eigenlijk, meer dan je gepland hebt. En dat je dan gelijk het idee hebt van, kan mij het schelen, mijn dag is toch al verpest.

Mieke Kosters stelt zich voor en boeken0:33

Daarover ga ik het hebben. Mijn naam is Mieke Kosters en in deze podcast deel ik de geheimen van slanke mensen met je. Dat is ook de titel van mijn eerste boek. Ik heb inmiddels zeven boeken geschreven over eetgedragsverandering. En ik ben heel druk bezig met mijn achtste boek. Daarnaast geef ik trainingen en voordat ik het vergeet, vanavond, 14 februari is het vandaag, geef ik om 9 uur een gratis kick-off training. Nou, er zijn al bijna 200 aanmeldingen, dus wil jij erbij zijn, meld je snel aan op skinnyminds.nl slash kickstartje. Want daarin onthul ik de 5 allerbelangrijkste tips, zou ik maar zeggen, adviezen om nu echt te starten met afvallen zonder dieet. Dus ik hoop dat je daarbij bent en nu gaan we verder met de podcast.

Geloof me, in verreweg de meeste gevallen als je onverwachts nog wat teveel hebt gegeten, is er helemaal niets aan de hand als je wil afvallen.

Alarmbellen in je hoofd na teveel eten1:37

Heel vaak valt het best mee hoeveel teveel je precies gegeten hebt. Dus heel vaak denken mensen, ik heb teveel gegeten, ik heb ongepland gegeten, ik heb toch wat nootjes gepakt of een chocolaatje meer dan gepland, et cetera. En eigenlijk valt het al reuze mee.

Maar wat gebeurt er, omdat het niet gepland was? Ja, gaan in je hoofd alarmbellen af. Oh nee, daar ga ik weer. Regie kwijt. Wat heb ik nou gedaan? Oh nee, het is, zie je wel, weer mislukt. Nou, kan mij het allemaal schelen.

Vaak gebeurt er dat in je hoofd, waardoor je na zo'n onverwachts teveel eten, niet meer relativeert, maar het eigenlijk veel groter maakt. Waardoor je echt denkt, nou, laat ook allemaal maar. Het lukt me vandaag toch al niet meer. Mijn dag is toch al verpest. Waardoor je nog veel meer gaat eten.

En dat gedrag is wel funest voor als je wilt afvallen. Maar één keer iets te veel eten, valt reuze mee. Dat kun je negen van de tien keer prima nog compenseren diezelfde dag. En sowieso kan het de dag erna, als je dat zou willen.

Dieetdenken ligt op de loer2:42

Maar je kunt ook bedenken, nou ja, ik heb een keer wat te veel gegeten. Dat doen alle slanke mensen, dat doet iedereen, dat is zo erg nog niet. Het gaat er vooral aan hoe je ermee omgaat.

Nou, wat is dat precies, dat what-the-hell-effect, waar ik het dan over heb, wat zo vaak gebeurt bij mensen? Nou, dat ligt vooral op de loer als je een dieetdenker bent. Als je eigenlijk nog te veel denkt in diëten. In, ik moet precies eten volgens plan, ik mag niks anders.

Zie afvallen als langetermijnproces3:14

En ik kan het of ik kan het niet. Dat is het vaak. Of het gaat goed, of ik heb een succesvolle dag, of het is mislukt en ik heb gefaald. Als je nog op die manier naar afvallen kijkt, dan heb je vaak ook last van dit what-the-hell-effect. Nou, dat is gelijk dus de eerste tip. Kijk niet meer op deze manier naar afvallen, maar zie het echt als een langetermijnproces. Een langetermijnproces waarin je af en toe wat te veel eet. Nou, dan leer je daar weer mee omgaan. In plaats van dat te zien als falen, ga je dat anders framen. Wat kan ik leren van deze situatie? Waarom gebeurde me dit eigenlijk? Was het omdat het voor me stond? Omdat het er zo lekker uitzag? Was het omdat ik me niet helemaal lekker in mijn vel voelde? Was het omdat ik mezelf toch ging belonen? Omdat ik me zo langdurig heb gedragen? Dat ik dacht, nou nu mag ik dit wel een keer. Nou ja, weet je, er kan natuurlijk talloze dingen achter over eten zitten. Maar als je er op die manier naar gaat kijken, dan kun je er wat van leren. En dan kun je er de volgende keer je op voorbereiden. Hoe ga je de volgende keer om in zo'n situatie? Maar goed, als je dus denkt in falen, diëten.

Experiment van Baumeister over wilskracht4:21

Ja, dan krijg je veel eerder last van dat wat-de-hel-effect. Nou, dat wat-de-hel-effect. Of ik ben nu toch al gefaald, ik heb nu toch al gefaald, effect. Dat is bewezen ook in een experiment. Dat vond ik een super interessant experiment. Staat in een boek van Baumeister. Hij heeft een boek geschreven dat heet Wilskracht. Nou is veel van dat boek onder andere dat Wilskracht bijvoorbeeld een spier is die je moet trainen. Is achterhaald, is niet bewezen in andere onderzoeken. Maar dit experiment vond ik erg interessant en dat ging als volgt.

Opzet van het milkshake-experiment4:55

Er was een grote groep deelnemers en die werd verdeeld eigenlijk in twee groepen. Dus je had de mensen die aan een dieet deden en je had mensen die niet aan een dieet deden. Lijners en niet-lijners. En die werden beide gevraagd een test te doen. Ze mochten een aantal uren niks eten en niks drinken. En dan moesten ze komen voor die test.

En binnen die test werden ze dan nog weer verdeeld in drie groepen. Dus in de ene groep kreeg twee hele grote milkshakes. Zodat ze geen honger meer hadden als ze de test moesten doen. In de tweede groep kreeg een kleine milkshake. Dus dat was eigenlijk om de ergste honger te stillen. Daarna ze de test moesten doen. En de laatste groep kreeg niets. En die moesten daarna de test doen.

Nou, wat was die test nou? In die test moesten ze hun mening geven over een aantal voedingsmiddelen. Een aantal etens waren. En ze deden net alsof de test daarover ging. Maar de onderzoekers keken in werkelijkheid naar hoeveel ze aten van de testproducten. Dus tijdens het testen van die voedingsmiddelen, etens waren, moesten ze die proeven. En moesten ze hun mening geven. Maar de onderzoekers keken dus eigenlijk alleen maar naar hoeveel ze precies aten van al die testproducten. En dan vooral natuurlijk het verschil, of je een kleine, twee grote of geen milkshakes hadden gehad.

Nou, de grap was, de uitkomst onder de deelnemers die dus niet aan het dieet deden, dus in die groep niet-liners, maar die uitkomst was eigenlijk geheel voorspelbaar. Dus, wat denk je, de groep die niets had gedronken, geen milkshake had gehad, had wel wat meer van de testproducten dan de milkshake drinkende groep.

Diëters aten meer na milkshakes6:34

Dus dat is logisch, die hadden ook gewoon echt meer trek waarschijnlijk, want die hadden al een paar uur niks gegeten. Maar, daar komt ie, de uitkomst onder de diëters was precies het tegenovergestelde. Dus van de mensen die op dieet waren, had de groep die al twee grote milkshakes had gedronken, die dus het minste trek hadden tijdens de test, die at het allermeest.

En dat wordt verklaard door het what-the-hell effect. Als je een dieet doet, of je bent een dieetdenker, hoe je het dan ook maar precies aanpakt nu. Maar als je je wilt houden aan een soort strenge regels, externe regels. En je doet dat een keer niet, je eet toch te veel of je drinkt twee grote milkshakes. Terwijl dat eigenlijk helemaal niet in je dieet past. Dan is je houvast weg. Dan zeg je, oh ik heb gezondigd, ik heb gefaald. Ja, dan maakt het toch allemaal niks meer uit. Kortom, dieetdenken is echt funest als je blijvend wilt afvallen. Het gaat veel meer om juist alles mogelijk van jezelf. Bewust kiezen wat wel, wat niet.

Compenseren zonder straf te voelen7:39

Nou ja, en als je een keer dan toch teveel eet, volwassen relativeren. En eventueel compenseren. Maar ook dat leidt soms alweer tot dieetdenken. Omdat je echt denkt, oh ik heb dit gedaan, ik heb straf verdiend. Dan moet ik het compenseren. Als je op die manier naar compenseren kijkt, dan leidt het misschien meer tot die eting. Dus compenseren is echt meer van, nou, ik heb dit gegeten. Ja, was niet gepland, maar ik heb er ongelooflijk van genoten. Nou ja, goed, dan eet ik dat niet. Dat is een andere manier. Dus dat voelt niet als straf, maar dat voelt

Verantwoordelijkheid nemen voor eetgedrag8:12

Dat is volwassen. Dat is verantwoordelijkheid nemen. Dat is echt verantwoordelijkheid nemen voor je eigen eetgedrag en voor je gewicht. Voor die lange termijn consequenties van wat je doet. Nou, dat is essentieel als je slank wilt worden en blijven.

Nou, hoe kan je dat, wat de hel-effect, dan een beetje doorbreken? Nou, ten eerste wat ik al zei, dus door te veel eten te relativeren, echt bedenken, het was maar een moment, zoveel was het helemaal niet. Als ik nu gewoon weer doorga, is er helemaal niks aan de hand, heb ik gewoon genoten, helemaal prima, en door. Dat is één ding.

De vlek-op-je-jurk metafoor8:44

Maar wat mij in ieder geval ook heel erg heeft geholpen, is om echt in te zien eigenlijk wat een rare gedrag het is. En dat is voor mij het beeld met een jurk. Als ik namelijk een vlek op een jurk of een shirt, weet ik veel, wat je vaak draagt, en je krijgt er een vlek op, dan zeg je toch ook niet direct, ach, alles is nu verpest, weet je wat ik doe? Ik gooi er een glas rode wijn overheen, of ik gooi het in een modder en ik gooi er heel veel andere viezigheid op voordat ik het in de was stop. Nee, je zet shit, een vlek, nou ja, in de was en door. En daar gaat het om. Dat als je op die manier omgaat met een keer ongepland te veel eten. Dat je echt denkt, nou ja, het is mijn vlek. Hup, in de was en door. Ja, dan is er niks aan de hand. Dan maak je het niet te groot in jezelf. Dan hou je jezelf niet voor de gek dat alles alweer verpest is. Want het is natuurlijk niet zo. Je hebt één keer wat meer gegeten. En dat doet iedereen wel eens. Ik zou zeggen, weet je, geniet ervan. Maak het ook niet, vertroebel het niet achteraf. Als het super lekker was en je had er even geen discipline op, dan was het blijkbaar

Genieten en volwassen eetrelatie9:49

De moeite waard. En als het niet zo was, nou ja, dikke pech, volgende keer beter. Wat kan ik ervan leren? Hoe kan ik het de volgende keer aanpakken? En was het wel de moeite waard? Nou, gefeliciteerd, top toch? Dan heb je genoten. Dit is nou precies waar het over gaat. Dat je af en toe dat soort keuzes maakt voor dingen die je echt heel lekker vindt. Maar daarna weer door. En eventueel compenseren en weer door, maar dat is dan aan jou. Dat is een volwassen eetrelatie. Dat is veel relaxter kijken naar eten, naar lekker eten, naar jezelf. En dat heb je nodig om blijven af te vallen.

Nou, ik hoop dat jij dat doet na deze podcast. Ik hoop sowieso dat je de manier van denken steeds meer eigen maakt. En nogmaals, vanavond om acht uur, mocht je hem vandaag nog luisteren, dan kan je je nog opgeven, geef ik die gratis training, die gratis kick-off training. En die vind je op skinnymates.nl. Dit was het voor vandaag. Ik zie je snel weer. Hoi.