26 – Ik heb geen rem, ik kan altijd wel dooreten & Het What-the-hell effect uitgelegd

Transcript

De hele aflevering om te lezen

Introductie: fabels over afvallen doorbreken0:00

In deze podcast deel ik de geheimen van slanke mensen met jou. Wil jij die extra kilos kwijt en heb je echt geen zin in weer een nieuw dieet? Dan zit je hier helemaal goed. Mijn naam is Mieke Kosters, ik ben expert in eetgedragsverandering. Ik heb zeven boeken geschreven over afvallen zonder dieet, meer dan 300.000 exemplaren verkocht en ik ben bezig met mijn nieuwe boek. Mijn trainingsbedrijf heet skinnyminds.nl. Daar gaan we!

En vandaag gaan we verder met wat van die,

Onderwerp: mythes over afvallen behandelen0:35

Ja, hoe moet ik het uitleggen, wat van die termen, aan de ene kant fabels, verhalen die je zelf vertelt over afvallen. Die heel veel voorkomen, die breed gedragen worden, maar waarbij de waarheid vaak wel in het midden ligt. Nou, gisteren heb ik een aantal behandeld, vandaag ga ik door.

De eerste waar ik het over wil hebben, is dat heel veel mensen zeggen, ik heb geen rem als het gaat om minder eten. Of, ja, dat komt er eigenlijk op neer van, ik kan altijd wel dooreten. Ik heb gewoon nooit genoeg.

Mythe: ik heb geen rem1:08

Nou, ook dit klopt niet. Of, nou, misschien moet ik het anders zeggen, dit kan wel een aangeleerde werkelijkheid voor jezelf zijn. Maar het is iets wat jij dus jezelf hebt aangeleerd, dus wat je in jouw hoofd ziet. Kijk, vrijwel ieder mens heeft op een gegeven moment gewoon voldoende gegeten. Je bent voldaan, je zit vol, je lichaam heeft genoeg energie binnengekregen om zijn functies uit te voeren. En wat er gebeurd is in jouw brein, wordt dat geregeld, krijg jij een seintje, ik zit vol. Dat seintje komt uit je hersenen. Maar dat seintje kan in een heel enkel geval echt door de war zijn. Maar wat er wel regelmatig gebeurt, is dat veel mensen dit seintje al zo lang negeren, dat ze het helemaal niet meer voelen, of helemaal niet meer herkennen. En dat betekent niet dat je echt geen rem hebt. Het betekent alleen dat je helemaal niet gewend meer bent om daarna te luisteren. Nou, en dat kun je wel weer leren, dat is het goede nieuws. Maar dan zul je dus wel een extra stapje moeten zetten.

Tip: langzaam eten en de 20 minuten regel2:12

Kijk, er zijn een paar technieken voor die daarbij kunnen helpen. De eerste tip die ik je hierbij kan geven is langzaam eten. Wat er vaak gebeurt is, kijk op het moment dat jij begint met eten, jouw hersenen krijgen ongeveer 20 minuten na het begin van je maaltijd pas een seintje van hé, er is energie binnen, het is genoeg, zeg maar, stop. Dus als jij heel snel eet, dus jij hebt je bord in 5 minuten leeg of in 10 minuten, dan heb je dat seintje voldaan nog niet gekregen, terwijl je wellicht al wel genoeg hebt. Dus er zit gewoon een vertraging tussen. Dus mijn eerste tip is, als je nou vanavond gaat eten, zet je wekker nou eens op twintig minuten. En eet binnen die twintig minuten zo langzaam mogelijk.

Nou, een van de tips die mijn dochter me laatst gaf, en die zit ook in een podcast met tips, maar is, leg nou, ik ben namelijk zelf een hele snelle eter, dus ik kan wel redelijk schrokken, zullen we maar zeggen. Mijn dochter zei, die had op TikTok, jawel, daar leer je ook wat van, een tip gezien, die zei: als je nou eens na je hap, iedere keer je bestek even neerlegt. En dan even, pas als die hele hap op is, weg is, kan je je bestek weer pakken, kan je weer een volgende hap nemen. Nou, ik moet daar best wel eens aan denken, zeker als ik toch weer redelijk snel aan het eten ben. Oh nee, langzamer.

Maar waarom is langzaam eten nou handig? Want waarom is dat nou belangrijk? Dat gaat dus om die 20 minuten regel. Op het moment dat jij je wekker zet op 20 minuten en je eet zo langzaam mogelijk, je spreekt in ieder geval met jezelf af dat je binnen die 20 minuten niet nog een keer opschept. Dus wat er ook gebeurt, geen tweede bord, niet meer, niet nog een keer opscheppen binnen 20 minuten. Nou, dan als die wekker gaat naar 20 minuten, ga dan eens even heel bewust stilstaan. En dan moet je ook echt eerlijk zijn naar jezelf. Ik zeg altijd, afvallen zonder dieet vergt sowieso absolute eerlijkheid naar jezelf. Dus niet in je eigen smoesje trappen, maar echt eerlijk zijn. Wat ervaar je na die 20 minuten? Heb je dan echt nog trek? En als je die lijn weer trekt onder je hoofd, die ik heel vaak noem, waar zit de trek dan als je nog trek ervaart? Zit die dan echt in je maag? Dus heb je werkelijk maaghonger? Of zit de trek eigenlijk meer in je hoofd? Voel je te lekker bijvoorbeeld, maar niet echt in je maag? Dan spreek ik altijd van hoofdhonger. 9 van de 10 keer wil je na 20 minuten ervaren dat je werkelijk geen maaghonger meer hebt. Geen echte honger, geen trek. En dat betekent niet dat je propvol hoeft te zitten. Kijk, als jij heel lang gewend bent om het signaal te negeren, dan ben je misschien pas, of dan denk je dat je pas voldaan bent als je propvol zit.

Verschil tussen voldaan zijn en propvol zitten4:56

Kijk, dat is eigenlijk het tweede wat je ook moet leren. Want propvol is iets anders dan voldaan. Als je voldaan bent, dus als je genoeg gegeten hebt, dat is een staat dat je na het eten nog prima in staat bent om een rondje te gaan lopen. Of zelfs te gaan hardlopen, te gaan rennen, een rondje te rennen. Of te sporten. Je hoeft niet eerst even uit te buiken. Eerst even op de bank te zitten om even alles te laten zakken. Als je dat ervaart, als je dat gevoel hebt na het eten, dan heb je gewoon te veel gegeten. Zo simpel is het. Voldaan is iets anders dan propvol. Dus heb je de neiging na het eten altijd om even uit te buiken, dan eet je gewoon te veel. Dus dat vind ik zelf een handige vuistregel. Dus ik hoop dat je daar wat aan hebt. Maar als jij nog wel in staat bent om dat rondje te lopen, hard of zacht, en je hebt geen echte maagpijnen meer, dan ben je voldaan. En dat is een normaal gevoel. Dat is het gevoel waar het om gaat. En dat gevoel, daar kun je weer aan wennen. Maar ja, daar moet je dus wel wat voor doen. Daar moet je wel bewust eerst mee bezig gaan.

Techniek: jezelf toestaan alles te eten5:59

Dus langzaam eten is daarin heel nuttig. Ik heb ook nog een andere manier, als dit nou niet helemaal lukt, is een andere manier om een soort van de rem in jezelf te ontdekken. En dat is precies andersom. Dat is, als je nou, ga er gewoon eens voor zitten en zeg, ik mag alles, ik moet eten wat ik wil. Ik mag zoveel eten als ik wil vandaag. Maakt niet uit, als ik het lekker vind, als ik zin heb, ik ga gewoon door, ik eet alles. Dus, nou, ga zitten, schrok je bord leeg, schep nog een keer op, nog een keer op, wat je wil. Maakt niet uit. Alles mag.

Wedden dat je ergens in dit, als je dit zou doen, dat je ergens in dit proces, en ik vermoed dat het dan vrij snel is, een soort stem in jezelf krijgt die zegt, zou je dat nu al doen? Heb je dat nu al nodig? Is dat nu al verstandig? En die stem kun jij zien als rem. Dat is ook een rem in jezelf. Of die nou helemaal uit dat voldaan gevoel komt of niet, dat maakt eigenlijk niet eens uit.

Maar het gaat natuurlijk om, als jij wil afvallen, dat je vaker naar die stem in jezelf gaat luisteren. De verstandige stem. De stem die jouw lange termijn doel voor ogen heeft. De stem die eigenlijk heel goed weet wat het beste voor jezelf is. Dus negeer die niet, maar haal die juist naar boven. Daar kun jij vanaf nu weer vaker naar gaan luisteren. Dan vind je honderd procent zeker de rem in jezelf ook weer terug.

Nou, zoals ik al zei, dat kan. Je kunt dit dus veranderen, maar dan moet je wel wat voor doen. Dan moet je wel bewust ermee aan de slag gaan.

Mythe: slanke mensen zijn nergens mee bezig7:35

En dan kom ik op het volgende. En dat zijn mensen die zeggen, ja, ik wilde gewoon niet meer zoveel mee bezig zijn met het afval. Die strijd in mijn hoofd, ik wil er van af, ik wil gewoon niet meer zoveel bezig zijn. Ik wil gewoon dat het vanzelf gaat. Bij slanke mensen gaat het ook vanzelf. Slanke mensen zijn helemaal niet bezig met wel of niet eten of met hun gewicht. En ik ben altijd in gevecht.

Nou, dit hoor ik heel vaak. Het is ook een doel wat mensen vaak hebben. En eerlijk gezegd, het is bullshit. Op verschillende manieren. Ten eerste, slanke mensen, althans de slanke mensen die ik ken, ze zijn allemaal bezig met hun eetgedrag en hun gewicht. Die maken allemaal bewuste keuzes. Het verschil is niet dat ze er niet mee bezig zijn. Het verschil is dat ze het niet erg vinden om er mee bezig te zijn. En dat ze ervaren denk ik wel degelijk minder strijd. Maar dat is iets anders dan dat ze er niet mee bezig zijn. Dat ze geen bewuste keuzes maken.

Alleen op het moment dat het jou geen negatieve energie kost. Omdat jij volledig geaccepteerd hebt dat jouw gewicht belangrijk voor je is. Of dat jouw eetgedrag belangrijk voor je is. En dat kan op een gegeven moment bijna onbewust zijn. Maar als jij dat echt geaccepteerd hebt, dan hoort keuzes maken er dus gewoon bij. Dan kost je dat dus geen negatieve energie meer. Dan heb je geen enkele behoefte om erover te klagen als je weer een keer nee zegt.

Kijk, ik zei vroeger altijd... Nee zeggen was voor mij altijd of een enorme opoffering of een superbelangrijke prestatie. En dan heb je dus de neiging erover te klagen of er heel trots op te zijn. Maar hoe dan ook speelt het een grote rol. Terwijl voor slanke mensen, nee zeggen gewoon een keuze is. En als je dat gewoon geaccepteert en dat dat erbij hoort in het leven en dat dat gewoon belangrijk voor je is. Tja, dan is dat dus niet zo'n big deal. Dus dan voelt en het ziet eruit alsof je er veel minder mee bezig bent. Maar het is iets anders. Er mee bezig zijn hoeft dus niet per se iets negatiefs te zijn. Dat kan juist ook iets positiefs zijn.

En ik geloof dat het hier echt om gaat. Dat jij echt realiseert, erkent, maar ook accepteert dat je gewicht, dat je gezondheid, dat regie gewoon echt belangrijk voor je is. Ik zei, vroeger wuifde ik heel vaak mijn doel weg met, ach nou ja, hoe belangrijk is het eigenlijk? Wat zeggen mijn kilo's nou als je het vergelijkt met de wereldvrede? Er zijn echt belangrijkere dingen dan mijn gewicht. Maar daarmee wuifde ik ook mijn eigen verlangen weg. Daarmee wuifde ik ook mijn doel weg. En dat doe ik niet meer. Ik heb volledig geaccepteerd dat mijn gewicht wel degelijk belangrijk voor me is. En nou eigenlijk niet eens zo zeer mijn gewicht, maar dat regie echt heel belangrijk voor me is. Omdat me dat zoveel oplevert.

En ik geloof dat alle belangrijke dingen in het leven, de dingen die echt waardevol zijn voor je leven, moeite kosten. Daar ben je gewoon af en toe, en vaker dan niet, mee bezig. Kijk maar naar je relatie bijvoorbeeld, of de opvoeding van je kinderen, of vriendschap. Dingen die de moeite waard zijn, gaan soms als vanzelf en soms kosten ze wel gewoon moeite. Dan moet je er wel echt even mee bezig zijn, dan moet je een stap extra zetten. Nou, dat is volgens mij hoe het ook werkt met gewicht. Maar dat is dus wel iets anders dan strijd voelen. Want strijd ervaar je als je niet kiest.

Kiezen tussen accepteren en veranderen10:57

Kijk, je hebt simpelweg twee opties als jij nu niet helemaal tevreden bent met je huidige eetgedrag of je huidige gewicht. En dat is: ofwel je accepteert het, of je verandert. Een andere optie is er gewoon niet.

En als je accepteert, dan moet je ook stoppen met klagen. Dan is dit wat het is. Dan is dit je huidige gewicht, je nieuwe streefgewicht, en dan is dat goed. Dan is dat voldoende, dan ga je leren om het los te laten, om daar tevreden mee te zijn, om te stoppen met klagen. En dan geniet dan van de rust. Maar dat is ook een keus. En dat is helemaal een prima keuze, want dat is ook regie pakken. Dus accepteren is geen enkel punt. Maar laat het dan echt los. Want dan kost het je ook geen negatieve energie mee. Dan is de strijd ook weg als je kiest voor accepteren.

Maar als accepteren niet lukt, als je het niet los kan laten en je blijft ermee bezig, kies dan voor veranderen. Dus dat is de andere optie. En dat betekent de consequenties accepteren. Namelijk, veranderen betekent in beweging komen, het echt gaan doen, in actie komen. En dat betekent ook, de consequentie die erbij hoort, is dat je af en toe moeilijke momenten zult hebben. Is dat je doet wat je te doen staat. En dat is ook niet altijd leuk, dat is ook niet altijd makkelijk. Aan beide dingen zitten wel negatieve dingen. Negatieve consequenties, het gaat erom dat je die accepteert.

Want als jij geen strijd meer wil, en vaak mensen die zeggen, ik wil er niet meer zoveel mee bezig zijn, bedoelen eigenlijk, ik wil geen strijd meer ervaren. De enige manier waarop je rust krijgt, is als je echt kiest. Je krijgt die onrust, je krijgt die strijd, als je maar niet kiest. Als je maar blijft switchen tussen accepteren, veranderen. Je zegt, ik accepteer het, maar je doet het niet. Of je zegt, ik ga veranderen, maar je doet het niet. Dan ben je er continu mee bezig, zonder dat er iets verandert, zonder dat er iets gebeurt in jezelf. En dat kost al die negatieve energie. En dat is echt heel erg zonde.

Maar wil je die strijd niet meer, dan betekent dat een keuze maken. En dat betekent dus wel in het begin bewust bezig zijn. Als je kiest voor veranderen, dan zul je daar wel bewust mee bezig moeten zijn. Om te bedenken welke acties je gaat doen. Welke extra stappen je te zetten hebt. Je moet er wel wat voor doen. Als je niks wil veranderen, dan verandert er uiteindelijk natuurlijk ook niks. Dus, dat wilde ik daar graag over zeggen.

Het what-the-hell effect uitgelegd13:07

En het laatste waar ik het over wil hebben is, wat ook heel veel mensen zeggen als het gaat om afvallen. Als ze bezig zijn met afvallen, zeggen ze op een gegeven moment, nou ja, maar goed, vandaag is het toch al verpest. Ach, wat the hell. Kan mij iets schelen. Ik ben vandaag toch onder mist in gegaan. Laat maar.

Nou, dat vind ik ook een heel interessant fenomeen. Kijk, ik zeg altijd, je moet het vergelijken met een jurkje. Stel, je hebt een favoriet jurkje en er zit een vlek op. Dan zeg je toch ook niet, ach, de jurk is nu toch al verpest, weet je wat. Ik rol hem in de modder en ik gooi er alles op wat me kan, voordat ik hem in de wasmachine stop. En dat is eigenlijk hetzelfde. Dat is eigenlijk hetzelfde als dat jij, als je één keertje te veel eet op een dag, dat je denkt, ach, die dag is toch al verpest, hap, kom maar door.

Onderzoek naar het what-the-hell effect14:12

Nou, het is ook een fenomeen, het what the hell effect, wat onderzocht is. Die heeft een boek geschreven over wilskracht en die heeft het effect onderzocht. En ook bewezen dat het bestaat als je aan een dieet, als je eigenlijk aan een dieet bent. Dat is een super interessant onderzoek.

Dat onderzoek ging als volgt. Er werden twee groepen gevraagd voor dat experiment. Een groep die echt aan de lijn deed, die aan een dieet deed en een groep niet-lijners. Nou, en ze werden, beide werd gevraagd om een aantal uren niets te eten en te drinken. En dan moesten ze komen voor een test. En ze werden toeverdeeld in drie groepen. Dus de ene groep kreeg twee hele grote milkshakes, zodat ze echt geen honger meer hadden. De tweede groep kreeg een kleine milkshake, om de ergste trek te stillen. En de laatste groep kreeg helemaal niets. Nou, maar dat was eigenlijk vooraf, er werd verder niks al gezegd.

En daarna moesten ze hun mening geven over een aantal etenswaren. Ze moesten dingen proeven en er werd hun mening over gevraagd. Maar de onderzoekers keken helemaal niet naar die mening. De onderzoekers keken in hoeverre de hele groep die die grote milkshakes had gedronken, meer aten tijdens de test, tijdens het testen van de producten, dan die groepen die geen milkshake hadden gehad of die een kleine milkshake hadden gekregen.

Nou, en de uitkomsten waren echt heel grappig. Want de uitkomst onder de mensen die niet aan een dieet deden was eigenlijk heel voorspelbaar en logisch. De groep die niets had gedronken, die had wat meer van de testproducten dan de milkshake drinkende groepen. Dus ja, dat kan je je ook voorstellen. Die hadden waarschijnlijk echt meer trek, want die hadden al een paar uur niks gegeten en gedronken.

Maar de uitkomst onder de diëters, onder de lijners, was, en dat was wel verrassend, maar dat was precies het tegenovergestelde. Dus van de mensen die op dieet waren, had de groep die twee hele grote milkshakes had gedronken het allermeest tijdens de test. En dat wordt dus verklaard door het what the hell effect.

Dus als je aan een dieet doet, of als je in ieder geval een dieetdenker bent, ik mag het eigenlijk niet, dit zijn mijn strenge regels waar ik aan moet voldoen, ik mag geen lekkers, ik mag geen suiker, noem maar op. Dus als je een dieetdenker bent of je doet echt aan een dieet, en het lukt een keer niet, je gaat toch los, of je drinkt twee hele grote milkshakes. Ja, dan is eigenlijk je houvast weg. Dan praat je over zondigen, falen, ach, en dan maakt het ook allemaal niks meer uit.

Conclusie: stop met dieetdenken16:50

Wat de hel. Dus de conclusie die je hieruit kan trekken is dat dieet denken of diëten echt funestisch als je blijft wel afvallen. Blijf het afvallen draait om verantwoordelijkheid nemen, een volwassen eetrelatie krijgen, zelf kiezen. Jij mag alles, maar wanneer kies je wat? En het gaat erom dat je gaat luisteren naar je lichaam. Heb je echt trek? Heb je echt nog maaghonger? Nou, dan kun je gerust nog wat eten en wat extra's nemen. Maar heb je dat niet, dan is het echt zonde. Dus, dat stoppen met dieet denken, dat stoppen met diëten in het algemeen, is echt heel belangrijk. Jij mag alles, maar het gaat dan bewust kiezen en echt luisteren naar je lichaam. Wanneer zit je voldaan? Wanneer heb je genoeg gehad? En wanneer heb je echt nog trek? Nou, dan kun je heel bewust kiezen voor iets waar je je heel erg van houdt. Iets wat gezond is, iets wat vult, wat jij wil.

Nou, dat was het voor vandaag. Morgen is er waarschijnlijk... Ja, ik ga er vanuit, morgen is er weer een podcast. Dus ik hoop dat je dan weer luistert. En ik hoop natuurlijk wederom dat je hier wat aan hebt. En ik hoop, en als het laatste, dat je even op skinnyminds.nl/power-event wil kijken. Voor het volgende Power Event op 13 juli. Want het zou natuurlijk superleuk zijn. Alsjeblieft.