317 – Dé STAP om bewust te kiezen, ook op een moeilijk moment zelf

Transcript

De hele aflevering om te lezen

Herkenbare voorbeelden van automatisch reflexgedrag

En dan heb je je zo voorgenomen om niet meer boos of geïrriteerd te reageren op je kinderen en toch gebeurt het. Of je hebt je zo voorgenomen om niet meer te eten, en toch zwicht je voor die dropjes in de kast. Of je wilt echt geen ja meer zeggen op verzoeken van je collega, die eigenlijk iedere dag wil komen, en voordat je het weet, heb je toch de neiging weer ja te zeggen. Alsof je bijna automatisch in je oude gedrag schiet.

Kijk, je weet eigenlijk best wel wat je zou moeten doen, dat weet je heus wel. Je weet ook wat je belangrijk vindt en waarom je dat belangrijk vindt. Maar het altijd doen, dat lukt niet altijd. Daar heb ik het natuurlijk vrij vaak over in mijn podcast.

Maar vandaag wil ik het hebben over een aanpak op zo'n moeilijk moment zelf. Dus op het moment dat je doorhebt dat je weer de neiging hebt om ja te zeggen, of om in dat oude gedrag te vallen. Hoe kan je nou zorgen dat je niet in die automatische reflex meegaat, maar wel degelijk bewust kiest. Daar heb ik een aanpak voor. En die aanpak noem ik STAP.

Die aanpak zit ook in de Masterclass regieformule, die je krijgt als je de regieformule startbox aanschaft. Maar ik ga hem in deze podcast, in ieder geval ga ik een tipje van de sluier oplichten en ga ik vertellen hoe dat precies werkt. Wat die STAP-methode nou exact is. Want als je die toepast, dan kan je die regie eigenlijk terugpakken op het moeilijke moment zelf.

Want dat is natuurlijk de vraag. Wat doe je als je de neiging hebt om dingen te doen die je eigenlijk niet meer wil. Luister snel.

Mieke's introductie: podcast, boeken en regieformule

Je wilt al heel lang dingen anders in je leven. Je wilt afvallen, meer tijd voor jezelf, meer energie, meer plezier. Maar je komt niet echt in beweging. Of je zet niet echt door. Veranderen vraagt om regie. En regie pakken kun je leren.

Mijn naam is Mieke Kosters. Ik ben gedragscoach, schrijver, podcastmaker met meer dan 350.000 verkochte boeken. Deze podcast met ruim 1,2 miljoen downloads, effectieve online trainingen en tienduizenden lezers van mijn inspiratie mail, help ik vrouwen, zoals jij, om succesvol te veranderen wat je anders wilt.

Mijn regieformule werkt. Geen vaag gedoe, maar kiezen voor wat jij echt wilt. Met grip op je gedachten en emoties. Zodat je keuzes maakt die jouw leven lichter, geïnspireerder en vrijer maken.

Klik op de link hieronder in shownotes voor mijn superverdelige regieformule startbox. De aanpak om nu in actie te komen. Jouw droomleven is maar een klik van je vandaan.

Regie pakken is geen kwestie van harde werken, maar van slimmer kiezen. Ik help je daar graag bij. Wat je niet verandert, kies je.

Reflexgedrag: de automatische reactie op ongemak

Kijk het punt is, we hebben natuurlijk allemaal last van reflexgedrag. Dat heeft iedereen. Dus vaak is dat als je iets voelt. Je voelt ongemak, spanning of vermoeidheid en wap, daar ga je. Je zegt toch ja, terwijl je nee wilde zeggen. Je loopt toch naar de kast, terwijl je eigenlijk niet meer wilde overeten. Of je trekt je juist terug, dus je zegt juist niets, terwijl je eigenlijk had besloten wat meer uit te komen voor wat jij voelt of wat jij belangrijk vindt.

Op dit soort momenten, dus op zo'n moeilijk moment zelf, waarbij je merkt, ik doe het weer, dan helpt het vaak niet om te denken, ik mag het niet, ik moet harder mijn best doen. Niet om in die wilskracht val te vallen. Wat wel helpt, is jezelf letterlijk onderbreken. Oftewel een stap terug te doen. Dat is waar de stapaanpak om draait. Dus in plaats van automatisch door te gaan in het reflex, even één stap te zetten. Eén stap terug te doen. Nou, dat is de stapaanpak.

STAP-methode: de S van Stop of Stilte

En waar staat stap dan voor? Want dat is natuurlijk de vraag. Wat doe je dan inderdaad op zo'n lastig moment zelf? Nou, de stapaanpak heeft vier stappen. En het begint met de S. De S van stap. En die staat voor stop. Of je kan het ook zeggen, die staat voor stilte. Welke jij prettiger vindt.

Waar het om gaat, is je merkt, ik loop weer naar de kast. Wat je nodig hebt, is een harde stop. De S. Wat je doet, is dan echt even stilstaan. Even stoppen en drie keer in- en uitademen. Dat is alles wat nodig is.

Doordat je die pauze neemt, dus doordat je de moeite neemt om even stil te staan en even gewoon in- en uit te ademen, ontstaat er ruimte. En dat is ruimte tussen de trigger die er was en jouw reactie, jouw automatische respons, jouw reflex. En die ruimte is extreem belangrijk. Die ruimte is echt wat je nodig hebt als je dit wil veranderen. Als je bewust wil kiezen. Die ruimte is goud waard.

Ik had het vanochtend nog. Ik zat achter mijn computer en ik voelde hoofdpijn. En ik had de neiging om te denken, oh eerst nog even dit. Als ik dat nog even doe, als ik zo nog even doe, door te gaan. Toen dacht ik, oh wacht, stop. Drie keer in- en uitademen is wat ik deed. Ik zal zo verder vertellen wat ik verder deed. Maar dat is altijd het eerste wat je nodig hebt.

Echt even stoppen tegen jezelf. Zeggen, wat ben ik eigenlijk aan het doen? Dat is de vraag die je zelf stelt. Wellicht. Maar eerlijk, je hoeft niet eens jezelf een vraag te stellen nog. Begin maar gewoon met drie keer in- en uitademen. Want dat is eigenlijk alles wat je nodig hebt om daarna verder te kunnen gaan. Dat is de ruimte die je nodig hebt om meer keuzes te kunnen maken. Dus dat is de eerste. De S van stop of stilte. Drie keer in- en uitademen.

STAP-methode: de T van Toestaan wat je voelt

De tweede, de T van stap, is toestaan wat je voelt. Nu je even stilstaat. Wat gebeurt er precies? Nou, het eerste wat je gaat doen is toestaan te voelen wat je voelt. En dat kan je doen door aandacht te besteden aan je lichaam. Waar voel je iets in je lichaam? Neem gewoon even een moment om het inderdaad te voelen. Toestaan om het te ervaren wat er echt is. Het is er toch. Want anders liep je niet naar de kast. Of anders wilde je niet in de reflex vallen. Dus het is beter dat je het herkent dan dat je het wegduwt. Dat toestaan kan echt heel simpel zijn om stil te staan bij wat je voelt in je lichaam.

Nou, vanochtend toen ik dus achter die computer zat, dacht ik even toestaan. Ik had gewoon hoofdpijn. En dat is voor mij, dan voel ik eigenlijk dat mijn hoofd te vol zit. Dat betekent dan dat ik te ingespannen heb gewerkt. Of te lang te hard ingespannen heb. Dat is eigenlijk hoe ik het het beste kan omschrijven volgens mij. En ja, ik gaf mezelf toestemming. Ik stond mezelf toe om dat gewoon even te voelen. Oh, mijn hoofd zit echt heel vol. Dat voel ik dan.

En dat is één. Wat je doet is dat echt even toestaan. Dat even ervaren. Dus in plaats van directer er een woord aan te geven, mag je het gewoon even voelen. Even adem nog maar even door. Je kunt er ook even naartoe ademen. Dus in mijn geval, die hoofdpijn kan ik echt even naartoe ademen. Geef het maar even ruimte. Laat het maar even toe.

Wat je vervolgens ook nog kan doen, is dat woord, dat gevoel eigenlijk, te proberen te benoemen met één woord. Dus wat is het? Is het spanning? Is het verdriet? Is het vermoeidheid? In mijn geval denk ik dat ik noem overspanning. Misschien is dat wel het woord wat ik voor kon noemen. Of stressen, misschien ook wel. Komt ook wel in de buurt. Maar eigenlijk was het niet echt stress. Het is dan meer een beetje overloot. Dus geef je gevoel één woord. Die drukte in mijn hoofd of iets dergelijks. Dat ene woord geven vaak een beetje inzicht. Inzicht in wat je nodig hebt voor de volgende stap.

STAP-methode: de A van Achterhalen van behoefte

Namelijk de A van stap. Dus je hebt stop, toestaan, wat je voelt. En A is achterhalen van je behoeften. Want emoties, want dit gaat natuurlijk vaak over emoties. Het zijn geen vijanden. Dat is niet eng of naar of vervelend. Het is geen vijand van je. Het is een boodschapper. Je hebt emoties over dingen die je belangrijk vindt. Ze zeggen dus iets over wat voor jou op dit moment belangrijk is. Het is een signaal. Een signaal wat je heel veel kan opleveren als je jezelf toestaat om ernaar te luisteren.

Dit kwam, één van de dingen die mij hierin heel erg heeft geholpen, heeft me geïnspireerd, is een TED-talk. Dus die raad ik je bij deze aan. Van Suzanne David. Emotional Agility. Emotionele flexibiliteit noemt zij het. En zij zegt dat elke emotie is een signaal en dat wijst vaak op een behoefte. Kijk, je krijgt negatieve emoties als je behoeftes hebt die niet vervuld zijn. Dat leidt tot negatieve emoties. Je krijgt juist positieve emoties als jouw behoeftes wel vervuld zijn. Waar het om gaat is dat je beseft dat er een behoefte achter je emotie zit. En die werkelijke behoefte achterhalen is dus super belangrijk.

Dus stel nou, je betrapte jezelf dat je weer wijn wilde pakken, terwijl je eigenlijk jezelf had voorgenomen. Ik neem alleen nog in het weekend een wijntje, niet meer door de week. Dus je hebt stopgezegd en uitgeademd. Je hebt gevoeld wat het is en je voelt onrust bijvoorbeeld. Het woord wat je jezelf gaf was onrust. Dan is de vraag bij dat achterhalen van je behoefte, wat heb ik dan echt nodig? Is het echt waar dat ik nu een glas wijn nodig heb? Of heb ik eigenlijk ontspanning nodig? Of rust?

Dus vragen die je jezelf kunt stellen op zo'n moment om die behoefte te achterhalen is, is het echt waar dat ik nu een, nou vul je reflex maar in, een glas wijn nodig heb, moet uitvallen, toch chocola wil eten of dat ik het nodig heb om toch ja te zeggen. Is het echt waar? Of je kan ook zeggen, wat geloof ik op dit moment dat mij dit laat verlangen? Dat is een iets ingewikkelde vraag, maar wat geloof ik eigenlijk waardoor ik hierna verlang? Namelijk dat wijn bijvoorbeeld mij helpt te ontspannen. Dus wat is dan je echte behoefte? Ontspanning. Dus de vraag is, wat heb je echt nodig? Als jij je emotie, het gevoel, dat woord wat je aan je gevoel gaf in de vorige stap kunt vertalen in een behoefte, wat is dat dan?

Veelvoorkomende basisbehoeften: verbinding en autonomie

Veel voorkomende behoeftes. Mensen vragen weleens van ja, wat zijn dat dan voor dingen? Er zijn een aantal veel voorkomende basisbehoeften. Eén is verbinding. En dat kun je zien als gezien worden, gehoord worden, erbij horen, in contact zijn, dat soort dingen.

Een tweede behoefte die vaak voorkomt is autonomie. Oftewel zelf kunnen kiezen, vrijheid, ruimte, zorgeloosheid. Dat kan ook, dat komt ook vaak voor.