323 – Kwetsbaar willen zijn versus kwetsbaar voelen, dat is een essentieel verschil

Transcript

De hele aflevering om te lezen

Kwetsbaar willen zijn versus voelen0:00

En ik deed laatst een patroonanalyse om inzicht te krijgen in mijn patronen. Die vind je overigens in de regieformule, in de app die je daarbij krijgt. Maar er kwam een zin uit en die vond ik onwijs intrigerend. En die zei, jij wilt wel kwetsbaar zijn, maar je wilt je niet kwetsbaar voelen. Nou, dat vond ik zo mooi, want ik dacht dat klopt. Dat is echt waar. Ik weet dat het goed is om me open te stellen, om te voelen, om kwetsbaar te zijn. Maar als dat echt gebeurt, als ik me echt kwetsbaar voel, dan wil ik het liever niet. Dan vind ik dat moeilijk.

En daar wil ik het graag over hebben in deze aflevering, want ik denk dat meer mensen dit herkennen. Als je dingen voelt, ja dat wil je niet, dan ga je ze toch uit de weg, dan ga je ze vermijden en niet ervaren. Maar dat helpt niet. Het helpt niet op lange termijn. En daarover wil ik het hebben in deze aflevering. Hoe je toch meer kan voelen en minder dat gevoel weg kan werken.

Wie is Mieke Kosters1:04

Want daar heb je echt wat aan als jij regie wilt pakken. Je wilt dingen anders in je leven. Je wilt afvallen, meer tijd voor jezelf, meer energie, meer plezier. Maar je komt niet in beweging of je zet niet echt door. Veranderen vraagt om regie. En regie pakken kun je leren.

Mijn naam is Mieke Kosters. Ik ben gedragscoach, schrijver, podcastmaker met meer dan 350.000 verkochte boeken. Deze podcast met inmiddels 1,3 miljoen downloads, effectieve online trainingen en tienduizenden lezers van mijn inspiratie mail. Help ik vrouwen, zoals jij, om succesvol te veranderen wat je anders wilt. Mijn regieformule werkt. Geen vage doel, maar kiezen voor wat jij echt belangrijk vindt. Zodat je lichter, geïnspireerder, krachtiger en vrijer leeft.

Nou, als jij dat nou ook wil, en niet alleen in je leven, maar ook tijdens de vakanties.

Gratis webinar over vakantie en regie2:09

Want juist vakanties zijn van die momenten, zijn van die periodes dat veel vrouwen geneigd zijn zichzelf een beetje te verliezen. In het pleasen, ach, als iedereen het maar naar de zin heeft, dan heb ik het ook fijn. Maar geen tijd claimen voor jezelf, dat kan ik toch niet maken. We zijn nu op vakantie. Maar ook in losgaan, als het gaat om eten en drinken. Ach, laat allemaal maar, het is vakantie. Na de vakantie pak ik het wel weer op. Maar dan baal je toch als je zwaarder en een beetje gefrustreerd thuis komt. Omdat je eigenlijk jezelf kwijt bent geraakt tijdens de vakantie.

Nou, deze vakantie ga jij het anders doen. Want ik ga je erbij helpen met een gratis webinar op 7 juli om 8 uur 's avonds. Vertel ik hoe jij deze vakantie daadwerkelijk regie kan pakken en kan houden. Ik zou zeggen, meld je snel aan. Aanmelden duurt maar twee seconden, maar het kan je hele zomer beter maken. Wat je niet verandert, kies je.

Goed, een podcast over gevoelens.

Mieke's eigen worsteling met gevoelens3:17

Nou, ik ben mijn hele leven al een beetje aan het worstelen met gevoelens. Als kind weet ik nog dat ik wel eens dacht, ik voel eigenlijk niet zoveel. Of ja, ik dacht dus dat ik eigenlijk helemaal niet zoveel gevoelens had. Maar ik herkende ze niet. Als er iets gebeurde dat emotioneel impact had, dan ging ik gelijk aan, vroeger al. En eigenlijk nog steeds is dat mijn eerste neiging. Dus dan ga ik analyseren, dan ga ik denken, dan ga ik begrijpen, dan ga ik dingen van alle kanten bekijken en praten. Ik kan heel goed praten over gevoelens, over wat ze betekenen, over hoe ze werken. Maar dat ze iets anders dan ze echt voelen. Er doorheen gaan in plaats van er omheen. Dat vind ik nog steeds moeilijk.

En dat herken ik dus bij mezelf, maar dat herken ik ook bij heel veel vrouwen om me heen. En ik denk dat heel veel mensen zijn opgegroeid met het idee dat je niet te lang moet stilstaan bij rotgevoelens. Wees sterk, kijk naar de zonnige kant, stel je niet aan. Op een of andere manier is het normaal om gevoelens, of wat je eigenlijk vaak zijn de meeste van ons opgevoed, met het idee dat het beter is om sommige gevoelens te omzeilen, om jezelf groot te houden. En in mijn geval, en wellicht herken je dat ook, om te gaan rationaliseren.

Nou, dat is een manier om met gevoelens om te gaan. Eigenlijk om je gevoelens te controleren. Er over praten, ze analyseren. Dat is in ieder geval wat ik goed herken. Maar er zijn nog veel meer controlestrategieën. Mensen vermijden of omzeilen gevoelens op

Voorbeelden van vermijdingsgedrag4:57

Heel veel creatieve manieren. Denk maar aan, jawel, overeten. Dat is natuurlijk een hele bekende. Dat als je dingen voelt die je eigenlijk niet wil, dat je gaat eten. Maar het kan ook zijn met werken, gewoon nog harder werken of nooit stilstaan bijvoorbeeld, altijd maar dingen doen, altijd maar in beweging blijven, want zolang je dingen doet, hoef je niet te voelen, sta je niet stil en komt dat gevoel niet. Netflix kijken, series kijken, drinken, wijn drinken. En allerlei andere verdovende middelen kan je ervoor inzetten. Nog weer een nieuwe to-do-lijst maken. Nog weer een plan maken. Nog weer een training volgen. Maar het kan ook bijvoorbeeld sporten zijn. Sommige mensen zijn zo verslaafd aan sporten ook om niet te voelen. Nou ja, er zijn dus ontelbare manieren. Maar ze hebben allemaal hetzelfde gemeen. Want ze hebben een doel en dat is je gevoel omzeilen. Niet voelen, maar vermijden.

En wellicht herken je het. Je merkt het vaak dat je gedrag kiest wat je eigenlijk niet wil. Dus dat je thuis komt en dat je eerste gedachte is, waar is die reep chocola? Of ik heb een glas wijn nodig. En je voelt dan onrust of je voelt stress of pijn. Maar dat ervaar je niet, dat verdraag je niet. Want dat is ongemakkelijk. Dus is het beter, is het fijner, is het gemakkelijker als je er iets overheen zet. Dat noemen we dus wel vermijdingsgedrag of controlegedrag. Dat is dus eigenlijk heel normaal. Super menselijk, maar het is ook ineffectief. Het helpt niet als jij dingen wilt veranderen.

Gevoelens zijn signalen, geen probleem6:40

Het helpt niet om beter naar je waarde te leven. Wat de meeste mensen toch willen. Om te zijn wie je wilt zijn. Niet alleen op korte, maar ook op langer termijn. Dan is dit gedrag niet helpend.

Kijk, wat volgens mij belangrijk is om je te realiseren, is dat gevoelens niet het probleem zijn. Gevoelens duren vaak maar 90 seconden, zegt men wel eens. En alles wat je er langer mee bezig bent, dat doe je eigenlijk in je hoofd. Ik weet niet, ik herken het in de praktijk grappig genoeg niet per se. Maar wat ik wel herken, is dat gevoelens er niet zijn om er helemaal in te verzwelgen. Dat geloof ik ook niet. Maar ik geloof wel dat het signalen zijn. Gevoelens geven je informatie over hoe jij de wereld op dat moment waarneemt eigenlijk. En wat gevoelens natuurlijk doen, is je gedrag sturen. Gevoelens sturen je reflexgedrag. Je korte termijn gedrag.

Kijk, positief gevoelens, zoals blijdschap bijvoorbeeld, of trots of zo. Of plezier. Die trekken je ergens naartoe. Die zorgen dat je gedrag doet om meer van dat soort positieve gevoelens te krijgen.

Maar negatieve gevoelens, en dan denk ik aan angst, of verdriet, of boosheid. Dus dingen die je ongemakkelijk vindt, niet als fijn ervaart. Die duwen je juist vaak weg van iets.

Dus stel je loopt een feestje binnen en je ruikt iets heel lekkers. Dan denk je, oh lekker, daar heb ik zin in. En je loopt naar het eten om wat eten te pakken. Of je ziet iemand die je bijvoorbeeld heel aantrekkelijk vindt of heel leuk lijkt. Of heel, nou ja, die je aantrekt op een of andere manier. Dat kan zijn dat je nieuwsgierigheid ervaart of plezier. En je daarvoor openstelt. Maar andersom werkt het natuurlijk ook. Dus als je binnenloopt en je ruikt iets wat je niet fijn vindt, niet lekker vindt ruiken. Dan denk je, wegwezen, dat hoef ik niet, dat eet ik niet. En als je dus iemand ziet die je leuk lijkt en je lacht vriendelijk, maar je krijgt niks

Hoe je brein razendsnel oordeelt8:53

terug, je krijgt geen reactie. Ja, dan denk je, help. Dan denkt jouw brein eigenlijk, waarschijnlijk denk jij dat misschien niet eens bewust, maar jouw brein gaat razendsnel. Die geeft razendsnel een oordeel over die situatie. Niet veilig, dit wil je niet. Kans op afwijzing. En je gaat in de achteruit. Je gaat ervan weg. Je gaat vermijden. Nogmaals, dit is vaak zo snel dat je het niet per se heel bewust ervaart. Maar dit is wel hoe het werkt. Dat zijn reflexmatige reacties vaak. En die kloppen dus echt niet altijd. Want jouw brein werkt zo snel. Je geeft razendsnel een oordeel eigenlijk over de situatie. Maar dat gebeurt vaak op basis van oude pijn. Op basis van angsten uit het verleden. Afwijzing die je eerder hebt gehad en wat je pijn heeft gedaan. Die je niet nog een keer wil. Of normen die je ooit aangeleerd hebt. Dus je handelt vaak op emoties die gebaseerd zijn op verkeerde aannames. En dat is echt zonde.

Dus stel jij glimlacht omdat je iemand interessant vindt of leuk vindt. En iemand negeert jouw glimlach. En jij denkt, zie je wel, ik word afgewezen. Maar misschien zag die ander je gewoon helemaal niet. Of was die in gedachten. Of was die bezig met iets anders. Er kunnen al talloze redenen zijn waarom iemand niet direct reageert op jouw glimlach. En toch besluit je dan op basis van zo'n ene milliseconde afwijzing wegwezen, afstand. Terwijl je eigenlijk verbinding wilde.

Dus, als jij je gevoelens niet erkent, of beter gezegd, als jij je gevoelens niet doorvoelt,

Ruimte tussen trigger en respons10:33

Dan blijf je dus reageren in die reflex. In automatische patronen. En dan blijft de afstand tussen wat je voelt en wat je echt wilt alleen maar groter worden. Dat werkt niet op langer, niet voor wat je echt wilt. Het werkt niet voor wat je belangrijk vindt.

Kijk, tussen de trigger, stimulus en de respons zit de ruimte. En in die ruimte zit de kracht om te kiezen. In die keuze ligt je groei en je vrijheid. Dat was een quote ooit van Victor Frankel. En wellicht ken je zijn boek wel. Men's Search for Meaning. Echt een heel mooi boek, goede tip. Maar het gaat erom, hij zegt, als jij je emoties leert waarnemen en even niet automatisch meegaat in die eerste reflex wegwezen, dan ontstaat er ruimte. Ruimte om iets anders te doen. Ruimte om bewuste keuzes te maken vanuit je waarden in plaats van je angsten.

En er is nog een leuke bron om te noemen. Dat is een neurowetenschapper, Antonio Damasio. En die had, vond ik zelf, een hele mooie quote. Die zei, zonder emoties te voelen is je leven een soort grijze vlakte, eigenlijk een soort woestijn, zonder wegwijzers. En dat is wat emoties zijn, een soort kompas, richtinggevers voor wat jij werkelijk belangrijk vindt. En als je je gevoelens dus alleen maar vermijdt, als je ze niet doorvoelt, maar je schiet gelijk in die reflex, ja, dan heb je die wegwijzers niet, die oriëntatiepunten, weet je, die je juist richting kunnen geven in wat je echt belangrijk vindt.

Maar ja, veel mensen hebben geleerd om gevoelens te onderdrukken, vooral negatieve emoties. En daardoor leer je dus niet zo goed wat er echt in die emoties zit. Kijk, grappig genoeg is bijvoorbeeld woede of boosheid heel vaak een secundaire emotie. Heel vaak zit daar angst onder of verdriet onder. Maar als je daar dus niet bij komt, dan is je reflex waarschijnlijk uitvallen of

Boosheid als secundaire emotie: voorbeeld partner12:46

chagrijnig zijn of geïrriteerd reageren. En dan blijf je dus eigenlijk mentaal, emotioneel, vluchten. Dus dan blijf je in dat reflex zitten zonder dat je echt raakt wat eronder zit.

En hoe werkt dat dan? Stel nou, je bent boos op je partner. En je blijft in die boosheid zitten. Dus je klaagt erover, je reageert snibbig, je praat er nog een keer met vriendinnen over, vertel je hoe vervelend je man wel niet is of hoe geïrriteerd je bent over zijn gedrag, wat hij dan ook maar doet. Maar als je in die boosheid blijft en je blijft daarna handelen, in de voorbeelden die ik net noemde, dan kom je dus niet bij die laag eronder.

En die laag eronder, als je je openstelt om te voelen wat je echt voelt, dan ontdek je wellicht, hey, er zit verdriet over omdat ik bang ben, omdat we geen contact hebben. Wat ik echt zoek is juist verbinding.

En op het moment dat je bij dat echte gevoel kunt komen, dan kun je keuzes maken die wel werken op lange termijn. Dan kun je veel zachter zeggen, ik ben bang dat we uit verbinding gaan. Of ik merk dat we uit verbinding zijn en dat maakt me bang. Dat is totaal anders dan kritisch. Maar kritiek blijven geven of maar proberen hem te veranderen omdat hij niet, weet ik veel, mag gamen 's avonds, ik noem maar wat.

Dus daar gaat het om. Dat je doorvoelt wat er echt is, geeft ruimte. Dat geeft mogelijkheden. En dat geeft vrijheid om ander gedrag te kiezen wat wel verder werkt.

STOP-methode: hoe je beter leert voelen14:27

Nou, hoe doe je dat dan? Dat is wellicht de vraag die overblijft. Want dat is de vraag die ik mezelf ook heb gesteld. En nog steeds heel vaak stel. En ik weet het inmiddels. Ik heb echt geleerd om beter te voelen. Want dat kun je leren. Zeker als dat niet vanzelf bij je komt. Of als je dat niet geleerd hebt. Wat denk ik voor heel veel mensen geldt. Ja, dan kun je dat echt leren. En dan begin weer klein. Begin dagelijks in het hier en nu.

En wat mij helpt, is mijn stap aanpakken. En daar heb ik een tijdje terug een podcast over opgenomen. Ik zou zeggen, luister die nog even na. Maar het staat voor stilstaan. Dus als je merkt dat je een reflexgedrag schiet. Of dat je dingen doet die je eigenlijk niet wil. Als je dus een trigger merkt, maakt het eigenlijk niet uit wanneer je die merkt. Maar stop. Sta even stil. Adem in en uit. Gun jezelf even de ruimte.

Emoties ervaren betekent toestaan wat je ervaart. En dat zit altijd in je lichaam. Dus ga echt even je lichaam scannen. En wat voor mij een hele belangrijke daarbij is, is dat ik eerst ervaar en niet direct ga analyseren. Dus niet eerst bedenken, oh ja, ik voel hier wat in mijn nek. Ja, dat zal dit en dit wel zijn, of het komt misschien hier en hier vandaan. Nee, dan zit ik alweer in mijn hoofd. Dus het gaat echt over ervaren in je lichaam. Gewoon eens voelen, hoe voelt dat? Hoe voelt die pijn in je nek, of die gespannen schouders, of die hoofdpijn, of wat je dan ook, buikpijn, steen in je maag. Weet je, ga het ervaren in je lichaam.

Dan kun je, nadat je het ervaren hebt, kun je het benoemen wellicht in één woord. Hoe zou je het noemen? Is dit verdriet? Is dit angst? Is het boosheid? Wat is het? En als je dat gedaan hebt, kun je kijken wat is dan je behoefte? Wat zou je echt willen? Wat zegt dit signaal, dit echte gevoel? Welke behoefte zit daarachter? En die behoefte kun je uiten naar jezelf of naar anderen. That's it. Je hoeft het verder niet per se op te lossen of te fixen. Maar voelen wat er is geeft richting.

Praktijkvoorbeelden en afsluiting webinar16:38

Richting aan wat je echt belangrijk vindt. Dus, in plaats van dat glas wijn te pakken na een dag hard werken, kan je zeggen ik voel me overprikkeld. Ik heb behoefte aan rust. In plaats van boos worden op je partner, kan je zeggen ik ben bang dat we uit verbinding raken. Ja, dat doet me pijn of dat vind ik moeilijk. Dan kan je regie pakken. Want kwetsbaarheid voelen, kwetsbaar zijn in plaats van kwetsbaar willen zijn, is dus een groot verschil.

En dat is een worsteling die ik ook nog dagelijks herken, maar wel aangaan. Omdat ik weet dat gevoelens belangrijk zijn. Omdat ik heb gemerkt hoeveel meer me dat oplevert om echt te voelen dat ik boos ben. Want dat is een signaal dat er een grensoverschreden wordt in mijn leven. En dat ik dat niet wil, dat ik dat belangrijk vind om dat anders te doen. En dus biedt het me een kans om voor mezelf op te komen als ik mezelf toesta om te voelen. Nou, en dat geldt voor heel veel dingen.

Nou, wil jij hier ook meer mee doen? Dan zou ik zeggen, kom ook naar het gratis webinar op 7 juli. Want juist op vakantie, wat ik al noemde in het begin, maar is waar. Juist op vakantie hebben veel mensen de neiging om te vermijden, om maar bij dat zwembad boeken te gaan lezen, om niet te voelen dat je eigenlijk niet helemaal vervuld bent of een behoefte hebt die niet vervuld wordt. Nou, ik zou zeggen, kom mee, luister mee en ontdek hoe jij het dit keer anders kan doen.