74 – Zo zeg je effectief nee, ook als iemand je iets aanbiedt

Transcript

De hele aflevering om te lezen

Intro: hardloopband op een regenachtige dag0:00

Hi, goedemiddag. Het is nu ik deze podcast opneem, donderdagmiddag. Het is een hele druilige dag. Op dagen als deze ben ik toch altijd blij dat ik ooit vorig jaar heb bedacht dat ik een hardloopband ging aanschaffen. Dat heb ik toen gedaan.

Ik had ooit eens een film gezien. Ik weet niet eens hoe die film heet, het was geen goede film volgens mij. Maar er was iemand, zo'n New Yorks type actrice, die liep in haar eigen huis hard op een hardloopband. En toen dacht ik, oh, dat wil ik ook, want dan ga ik echt elke dag op de hardloopband hardlopen.

Nou, de hardloopband is er gekomen. Helaas ben ik nog steeds geen New Yorkse actrice. Bij mij staat hij ook niet in de woonkamer op een hele mooie plek, maar hij staat achter mij in mijn kantoor. Waar ik wel elke dag kom, dat dan weer wel. Maar of ik er nou ook elke dag op sta? Nee.

Zeker in de zomer vind ik het ook wel heel erg lekker om ochtends buiten te lopen. Want dan is het natuurlijk licht. Maar zo'n dag als vandaag dat ik wakker word en dat het nog heel donker is buiten en dat het regent. Dan denk ik altijd, wat fijn dat ik de hardloopband heb. En dan ga ik daar ook uiteindelijk op. Dus ik ben er heel tevreden mee. Maar goed, ik wil helemaal geen promotiepraatje houden voor een hardloopband.

Introductie: podcast over nee zeggen tegen eten1:04

Ik wil alleen zeggen dat ik weer bezig ben met een nieuwe podcast. En deze podcast gaat over nee zeggen. Dus over iets heel, heeft helemaal niets met hardlopen te maken. Maar goed, ik wil het hebben over nee zeggen tegen iemand die jou wat eten aanbiedt. Of nee zeggen tegen mensen die voor je gekookt hebben. Of nee zeggen tegen mensen die aanbrengen terwijl je eigenlijk niet meer wil eten. Daar krijg ik heel vaak vragen over. Heel veel mensen die bezig zijn met afvallen vinden dat moeilijk.

En ik herken het, want ik vond dat vroeger ook echt heel erg ingewikkeld. Weet je, dan nam ik toch een stukje taart omdat ik de gastvrouw niet wilde teleurstellen. Nou, een klein stukje, zei ik dan. Of nou ja, één wijntje dan. Want ongezellig wilde ik niet zijn.

Maar, afvallen lukt niet zonder nee zeggen. Dat betekent dat je echt af en toe ook in sociale situaties voor jezelf zou moeten kiezen. Ook als je dat lastig vindt. Ook als iemand trakteert of ergens moeite voor heeft gedaan. Je kunt niet overal ja op zeggen en toch slank blijven. Het draait echt om keuzes maken.

Maar hoe doe je dat nou? Daarover gaat deze podcast. Daar geef ik je heel graag een aantal hele concrete tips voor. Daar gaan we. Goed, nee zeggen dus.

Waarom is nee zeggen zo moeilijk2:09

Nou, de vraag is waarom het nou zo moeilijk is om nee te zeggen tegenover eten als je er helemaal geen zin in hebt. Waarom is het zo moeilijk om nee te zeggen als iemand je iets aanbiedt? Of als iemand taart heeft gebakken. Of als iemand wat lekkers heeft gekocht. Of bij een tractatie. Wat maakt nou dat dat zo moeilijk is?

Ik vond dit vroeger ook heel moeilijk. Dus ik herken dit enorm. Maar ik vind het ook altijd wel leuk om te vertellen. Dat dit een van de dingen is die ik werkelijk veranderd heb. Dit is een van de patronen die ik niet meer herken. Als ik nu ergens echt geen zin in heb. Dan maakt het me echt niet uit. Maar dan kan ik heel goed nee zeggen. Heel goed voor mezelf opkomen. Zonder dat ik daar mensen mee kwets. Dus daar wil ik graag wat meer over vertellen, hoe dat bij mij gegroeid is, hoe ik dat gedaan heb. En daar wellicht ook wat mee.

Maar de reden waarom het moeilijk is vaak om nee te zeggen tegen iets wat iemand je aanbiedt, is ten eerste omdat je niemand wil kwetsen. Je wil niet iemand afwijzen, je wil iemand niet kwetsen die ergens moeite voor heeft gedaan, die aandacht aan je heeft besteed. Dat vind je vervelend.

De tweede reden kan zijn dat je niet wil opvallen. Dus op het moment dat jij nee zegt, en voor de rest neemt iedereen wel wat, dan valt dat op. En dan moet je jezelf misschien verantwoorden, daar heb je misschien geen zin in.

Het kan ook zijn dat je opziet tegen gedoe of gezeur. Omdat je denkt, ja, als ik nee zeg, dan gaan ze weer vragen, waarom dan? Of ze gaan zeggen, ah joh, doe niet zo ongezellig, doe gewoon lekker mee. En daar heb ik geen zin in, dat gezeur, dat zou ook kunnen.

Dus er zijn allerlei redenen wel waarom het moeilijk is om nee te zeggen, waarom jij het in ieder geval moeilijk kan vinden. Maar er is één allerbelangrijkste reden waarom nee zeggen prima is.

Een nee tegen eten is een ja tegen jezelf4:19

Omdat een nee tegenover eten een ja is tegen jezelf. Een ja is tegen jouw doelen. Een ja is tegen wat jij echt zelf wilt bereiken. Daar draait het uiteindelijk natuurlijk om. Je bent bezig met afvallen zonder dieet. En dat is een manier van afvallen waarin het draait om je eigen behoeftes belangrijk maken. Dat draait het om echt 100% voor je doelen te gaan. Te kiezen voor wat jij werkelijk belangrijk vindt. Voor wat jij werkelijk wil bereiken. Dat betekent echt jezelf en je eigen behoeftes ook prioriteit maken.

En dat is precies waardoor dat nee zeggen tegen een ander iets is waar je heel goed mee kan oefenen. Omdat het eigenlijk helemaal daarop neerkomt. In plaats van de behoefte van een ander belangrijker te maken dan je eigen behoeftes, gaat het om kiezen voor jezelf. En als je nee zeggen moeilijk vindt en je zegt, nou ja, doe dan maar een klein stukje, omdat je de ander wil pleasen. Dan maak je dus echt die behoefte van die ander belangrijker.

Of misschien kan ik het beter nog anders zeggen. Wat je eigenlijk doet, is dat je je eigen behoefte om aardig gevonden te worden, je eigen behoefte om het goed te doen, belangrijker maakt dan jouw behoefte aan gezondheid. Jouw behoefte aan afvallen. Jouw behoefte om echt goed voor jezelf te zorgen. Dus je maakt jouw eigen behoefte van: ik wil het goed doen, ik wil aardig gevonden worden, prioriteit boven goed voor jezelf zorgen. En dat is precies hetgeen wat je om te draaien hebt.

En op het moment dat je dat doet, kun je ook heel goed nee gaan zeggen tegen een ander. En weet je wat het mooiste is nog? Dat is echt zonder een ander te kwetsen. Want er zijn een paar dingen.

Nee zeggen is een vaardigheid die je leert5:55

Eén, nee zeggen is gewoon een vaardigheid. En hoe vaker een vaardigheid leer je door herhaling. Door oefenen, door vaker doen, door herhalen, herhalen, herhalen. Dan wordt het steeds makkelijker. Dan beheers jij zo'n vaardigheid echt. Dus je kunt heel goed leren om nee te zeggen, dat is één. En het tweede is, er zijn gewoon vier stappen in om nee te zeggen, die ga ik straks aan je geven. Maar voordat je dat doet, wil ik je graag nog wat inzichten geven, die mij in ieder geval enorm geholpen hebben om daadwerkelijk in actie te komen, om daadwerkelijk die vaardigheid mijn eigen te maken.

Inzicht 1: niemand ligt er wakker van6:26

En die inzichten, het eerste is, ik heb wel eens over nagedacht, als ik een feestje gaf en ik had een taart gebakken en ik ging rond en iemand zei nee. Nou eerlijk, ik heb er nog nooit een nacht wakker van gelegen. Ik weet niet hoe het met jou is. Maar het hoogste wat ik misschien kon denken is: hoezo zeg jij nee, je bent hartstikke slank, jij kan het toch wel hebben. Dat soort dingen dacht ik zeker vroeger wel. En heel misschien dat ik even kan denken: oh joh, ik heb die taart gebakken, straks zegt iedereen nee, zit ik ermee of iets in die hoek. Ik noem maar wat. Het kan een tikkie teleurstelling zijn. Maar eerlijk, dat was ik een minuut later alweer vergeten. Er ligt echt niemand wakker van als jij nee zegt tegen de taart.

Dus terwijl je dat zelf in jouw eigen hoofd zo groot maakt en zo belangrijk en zo van waarde aan hecht en het helemaal ziet als een afwijzing als je nee zegt, is dat voor de ander negen van de tien keer helemaal niet zo. Nou, dan komt ie nog: sterker nog, ik heb liever dat iemand nee zegt als hij geen zin heeft ergens in, dan dat hij tegen heug en meug iets gaat opeten voor mij.

Als je dan toch aardig wil zijn voor de ander, hoe aardig is dit werkelijk? Hoe aardig is het dat jij denkt van, nou ja, ik doe het dan maar voor jou, maar je hebt er helemaal geen zin in. En je zit toch maar dat stuk taart weg te eten, terwijl je eigenlijk baalt. Baalt van jezelf, baalt van de situatie. Waarschijnlijk ga je dan ook balen van degene die het je aanbiedt. Terwijl je dit zelf doet, deze keus.

Ik heb veel liever dat iemand zegt: joh, wat ziet het er heerlijk uit, maar ik hoef niet, want ik ben wat bewuster aan het kiezen. Of ik heb er niet zo zin in, of ik neem liever straks een wijntje, of whatever reason, of ook zonder reden. Ik heb liever dat iemand duidelijk is en eerlijk is en blij is met zichzelf en met mij, dan dat tegen heug en meug taart eten de boel verpest.

Want ik weet het wel, in ieder geval over mezelf, ik weet niet hoe dat voor jou is. Maar als ik tegen heug en meug iets opeet, terwijl ik het eigenlijk niet wil, als ik toch ja zeg, terwijl ik eigenlijk ervan baal, ja, dan ga ik toch balen. Dan ga ik balen van de situatie, ga ik balen van mezelf. Maar ja, en eerlijk, dan kan ik wel een beetje gefrustreerd raken. Dan kan ik zelfs een klein beetje afreageren op de ander.

Dus in the end, ik zeg het eigenlijk altijd, ik vind mezelf geen leuker mens zonder regie. Ik vind mezelf een veel leuker mens met regie. Dus op het moment dat ik wel nee zeg en duidelijk ben, ik ben veel vrolijker, sta ik veel meer, dan ben ik veel meer mezelf, laat ik mezelf meer zien op allerlei fronten. Ben ik echt leuker op het feestje, ben ik echt een leuke persoon. En daar heeft uiteindelijk iedereen wat aan. En ik denk dat dat voor jou ook geldt. Nou, dat is het eerste.

Inzicht 2: je wijst de persoon niet af8:34

Het tweede is, en dat is een hele belangrijke. Als je nee zegt tegen taart, zeg je niet nee tegen de persoon. Je zegt alleen nee tegen die extra calorieën. En daar zit een groot verschil in. Dat is een belangrijk onderscheid. Je wijst niet iemand af. Je zegt alleen, nee, dank je, ik hoef die extra calorieën niet. Ik wil niet overeten. Want ik ben ergens mee bezig wat ik belangrijk vind of iets dergelijks. Dus dat is een hele grote. Je wijst niet iemand af, je wijst geen persoon af. Je zegt alleen nee tegen calorieën. Nou, dat is het tweede inzicht wat mij in ieder geval helpt.

Inzicht 3: laat verantwoordelijkheid bij de ander9:06

Het derde is, stel nou dat iemand toch een tikkie teleurgesteld is. Dat kan, dat kan gebeuren. Nou, ten eerste, als je gewoon nee zegt, laat je ook zien dat je de ander serieus neemt. Dat je denkt, die ander kan dat echt wel handelen. Die kan daar prima mee omgaan, die komt er wel overheen. In plaats van dat je de ander gaat redden. En denk ik zeg maar ja, want die ander kan dat misschien wel helemaal niet aan. Dat is ook nog eens een keer de verantwoordelijkheid overnemen van die ander. Dus dat is er eentje.

En het tweede is, stel nou dat die ander echt teleurgesteld is. Heel soms komt dat voor, soms zeggen mensen dat wel eens tegen me. Ja, maar jij zegt dat dat niet zo erg is. Maar ik heb echt mensen in mijn omgeving, die vinden het heel erg als ik dan nee zeg. Nou, stel dat dat nou zo is. Dan zegt dat alles over die ander. En niet over jou. En dan heeft die ander een probleem. En sterker, dat probleem zul jij nooit kunnen oplossen. Zeker niet door maar ja te zeggen tegen die cake. Dat is ook niet jouw verantwoordelijkheid. Dan heeft die ander werk aan de winkel. En die heeft daar wat aan te doen. En dat hoef jij niet op te lossen. Dus laat het dan ook bij de ander. Laat die ander ook zijn eigen verantwoordelijkheid nemen. En zijn eigen dingen oplossen. Daar draait het natuurlijk uiteindelijk om. Jij neemt verantwoordelijkheid voor jezelf. En daarmee geef je ook die ander de ruimte om verantwoordelijkheid te nemen voor zichzelf. Dus, ook dat. Nou, dat zijn al heel wat overwegingen.

Mensen die aandringen kiezen voor zichzelf10:43

Als iemand nou toch doorgaat en zegt, ah joh, doe nou, doe niet zo ongezellig, een beetje dat gezeurd. Dat is ook nog een laatste inzicht, is dat ik daar heel veel naar gekeken heb. En wat me opvalt, is dat mensen die dat doen, zijn bijna altijd mensen die zelf moeite hebben met nee zeggen. Die zelf moeite hebben met grenzen aangeven. En die proberen jou over te halen voor zichzelf. Dus die kiezen daarin ook voor zichzelf. Die zeggen, ah ja, doe nou mee. Want als iedereen taart eet, voelen zij zich waarschijnlijk minder slecht. Of als iedereen nog meer wijntjes drinkt, dan zijn ze niet de enige zwakkeling. Dus die doen dat ook voor zichzelf. Dus daar hoef je helemaal niks mee. Jij mag ook voor jezelf kiezen. Jij mag voet bij stuk houden. Je kan echt gewoon bij je nee blijven.

De vier stappen om effectief nee te zeggen11:15

Nou, hoe zeg je dan effectief nee? Nou, daar zou voor zijn vier stappen. Dat zijn heel simpele stappen. En de eerste is dat je even over na kunt denken, je voorbereiden. Zeker als het, kijk, deze stappen gelden altijd in nee zeggen, dus niet alleen op eten. Maar ja, bedenk welke ja er tegenover de nee staat. Dus als jij nee zegt, waar zeg je dan ja op? En daarmee geef jezelf het recht om verzoeken te weigeren. Je mag echt nee zeggen. Maar de ander mag ook best even teleurgesteld zijn. En nogmaals, bij eten valt dat volgens mij echt reuze mee. Maar het kan natuurlijk in andere situaties waarin je nee zegt best zijn dat je iemand teleurgesteld. Dat iemand even teleurgesteld is. Maar dat mag dus ook. Dat maakt jou geen slechter mens. Jij bent geen slechter mens als jij nee zegt dat een ander is even teleurgesteld. Dat hoort gewoon bij het leven. Dat hoort er gewoon bij. Nou, maar bedenk dus welke ja er tegenover jou nee zegt. In dit geval is het dus een ja voor je doelen. Een ja voor wat je echt wilt. Een ja voor jezelf.

Nou, zeg vervolgens nee, stap 2. En maar houd het kort en krachtig. Ga niet onmogelijk lange verklaringen erbij halen, excuses erbij doen en noem erop. Dat doet alleen maar af aan je boodschap. Houd het gewoon heel kort en duidelijk. Eventueel zeg je er iets bij van ja, ik wil wat bewuster kiezen. Of ja, ik ben bezig met afvallen. Of ja, ik ben bezig met regie pakken. Of ik wil liever straks wat anders. Wat je ook moet doen, maar hou het kort. Dat is belangrijk. Als het nodig is, kun je eventueel nog vragen of iemand uitleggen wil. Maar nogmaals, met eten zal dat waarschijnlijk allemaal niet zo'n vaart lopen.

De derde is, stap drie, sta achter je beslissing. Dus probeer je na die afwijzing te richten op de positieve effecten van je beslissing. En niet op schuldgevoel of spijt. Ook als je ziet dat de ander het toch even moet slikken of het even aardig vindt, focus je op de positieve effecten. En weet je, ga het niet alsnog half doen omdat je het lastig vindt. Je kunt wel iets zeggen als van, joh, ik zie dat je teleurgesteld bent, en dat spijt me, of ik begrijp je teleurstelling. Dat zal met eten niet zo vaak zo zijn, nogmaals, maar met andere dingen misschien. En dan kun je best een beetje ruimte geven aan die gevoelens van de ander. Ik bedoel, dat is natuurlijk prima. Maar in the end zijn die gevoelens zijn of haar probleem, het probleem van de ander en niet het jouw.

Nou, als laatste kun je kiezen voor afleiding. Super effectief is dat. Begin gewoon over iets anders. En dat werkt dus vaak heel goed. Zeker als het gaat om eten of niet zulke super belangrijke dingen, werkt het hartstikke goed. Als het wat andere, wat belangrijke dingen zijn waar iemand echt teleurgesteld is, moet je wel zorgen dat daar ruimte voor is. Er zou niet te snel over iets anders beginnen. Maar nogmaals, je kan wel heel goed over iets anders beginnen. Dat werkt vaak goed.

Nou, dat is de theorie. Een voorbeeldje. Misschien helpt dat nog.

Voorbeeld: nee zeggen tegen een wijntje14:30

Stel nou, je bent met vriendinnen aan het borrelen. En jij hebt een glas water besteld. En ze zeggen allemaal, ah joh, doe niet zo ongezellig, neem een wijntje, kom op. Kijk, het grootste probleem heb je natuurlijk, als jij zelf het zonder wijntje ook ongezelliger vindt. Ja, de vraag is natuurlijk of dat echt waar is, of je echt veel ongezelliger bent als je af en toe water tussendoor bestelt. Maar als je dat gevoel hebt, heb je daar natuurlijk ook mee te dealen. En dan moet je zowel je vriendinnen als jezelf overtuigen, dus dat maakt het misschien ietsje moeilijker. En de vervelende gevoelens die daar dan bij horen, ja, die heb je dan te verdragen.

Nou, wat kan helpen is, ik zeg ja tegen mezelf als ik dit doe. Of het is niet erg om af en toe wat minder te drinken. Ik wil graag wat minder drinken. Ik vind anderen die af en toe een watertje bestellen ook niet opeens saai. Of, nou, hoe erg is het werkelijk? Mijn vriendschappen vergaan niet. Weet je wel, dit soort dingen. Maar in ieder geval, bedenk wat jouw ja is. Dus nee tegen het wijntje betekent ja tegen morgen fris opstaan. Betekent ja tegen je doelen behalen, je afslankdoelen behalen. Betekent ja tegen de afspraak die je met jezelf had gemaakt.

Tegen vriendinnen kun je iets zeggen als, joh, ik ben reuze gezellig, ook zonder wijn, let op. Of, nee, ik wil nu echt even water, wat ik wil, wat minder drinken. Of, gezelligheid zit in mij, niet in het glas, ik noem maar wat. Dan kun je eigenlijk alles op verzinnen, maar hou het kort en blijf achter je beslissing staan. Ook als ze aandringen.

Kijk, uiteindelijk mag je ook zeggen. Joh, ik merk dat jullie me aandringen. Maar ik zou het fijn vinden als je me steunt in mijn keuze. Want ik vind dit echt belangrijk. En leidt ze vervolgens af. Goh, hoe was je eerste werkdag eigenlijk? Dus dat is de manier waarop je dat aanpakt. En dat kan echt. Als je het vaker doet, wordt het steeds makkelijker, geloof me.

Voorbeeld: koek weigeren bij een klant thuis16:07

Nou, het laatste voorbeeld. Wat ik toch nog graag even noem. Omdat ik die toevallig laatst, niet één keer, maar vaker hoor. Is dat mensen zeggen, ja, voor mijn werk kom ik vaak bij mensen in huis. En die hebben dan speciaal, omdat ik kom, lekkere dingen in huis gehaald. Dan kan ik het toch niet maken om die te weigeren, is dan de gedachte.

Nou, ten eerste, dat zou kunnen zijn als het echt een incident is. En dat is de eerste vraag in deze. Is dit incidenteel of is dit een patroon? Kom je heel vaak bij diegene en is het altijd koeken, et cetera, ja, dan kun je er echt wel iets aan doen. Maar is het heel incidenteel en je vindt het echt belangrijk om op dat moment mee te doen? Ja, dan kan je dat natuurlijk ook prima doen. Sterker nog, kan je zelfs rekening mee houden in je eetpatroon. Dus dat is eigenlijk de eerste vraag.

Maar vervolgens, stel dat het een patroon is en je wilt er wat aan doen. Nou, nee zeggen tegen die koek betekent dus ja tegen je nieuwe eetgewoontes. Ja tegen beter kiezen voor jezelf. Ja tegen je eigen behoeftes belangrijk maken en niet altijd de behoeftes van de ander.

En je kunt het natuurlijk uitleggen. Je kunt dat prima uitleggen aan iemand. Dat je zegt, ik vind het heel gezellig om langs te komen, maar ik heb echt genoeg aan een kop koffie. Sterker nog, ik geniet meer van mijn bezoek, omdat ik helemaal niet zo van koek hou, of omdat ik even wat bewuster wil eten, of omdat ik af wil vallen. En ik zeg het liever eerlijk tegen je, dan dat jij anders steeds koek koopt voor niets. Dat is natuurlijk een prima boodschap, weet je. En blijf daarachter staan. Want iedereen, hoe oud je ook bent, of het dan gaat om bejaarde mensen of anderszins. Iedereen kan zo'n boodschap prima aanhoren.

Mensen vinden het vaak veel erger als ze merken dat je uit medelijden zo'n koek opeet. Het kan zelfs zijn dat mensen zelfs blij zijn. Omdat ze altijd, en dat misschien best een dure business is. En ze iedere keer voor jou die koeken kopen. Terwijl dat best wel wat vergt van ze. Of omdat ze blij zijn dat ze die koeken niet meer hoeven te halen. Omdat ze anders nog een hele week zelf met zo'n pak koek in huis zitten. En dat ze dat er zelf alleen maar doen om beleefd te zijn. En dat je samen in zo'n kringetje van beleefdheid zit.

Dus, trap niet in je eigen excuses. Onthoud, jij vindt nee zeggen moeilijk en daar zit het probleem. Maar daar zit dus ook de oplossing, in jezelf. De oplossing zit nooit in de ander. Het ligt niet aan de ander. Het ligt niet aan wat die ander doet of hoe die ander ermee omgaat. Het gaat om jou.

En dit is een hele mooie oefening, een vaker nee zeggen vaker oefenen, om echt beter te worden in kiezen voor jezelf. Je eigen prioriteit, jezelf prioriteit te maken en dan met name je gezondheid prioriteit te maken. Boven altijd aardig gevonden worden, wat je misschien ook belangrijk vindt. Maar daar gaat het om. Af en toe is die keus heel belangrijk als jij werkelijk wilt afvallen.